Aspidelaps lubricus - Płużnica przylądkowa, kobra koralowa

Aspidelaps lubricus - Płużnica przylądkowa, kobra koralowa

Nazwa łacińska: Aspidelaps lubricusNazwa polska: Płużnica przylądkowa, kobra koralowaInne nazwy:...

Cryptelytrops (Trimeresurus) purpureomaculatus - Trwożnica mangrowa

Cryptelytrops (Trimeresurus) purpureomaculatus - Trwożnica mangrowa

Nazwa łacińska: Cryptelytrops (Trimeresurus) purpureomaculatusNazwa polska: Trwożnica...

Chrysopelea ornata - Nadobnik ozdobny

Chrysopelea ornata - Nadobnik ozdobny

Nazwa łacińska: Chrysopelea ornataNazwa polska: Nadobnik ozdobny, wężolot zwyczajnyInne nazwy:...

Lichanura trivirgata - Boa różany

Lichanura trivirgata - Boa różany

Nazwa łacińska: Lichanura trivirgataNazwa polska: Boa różanyInne nazwy: Rosy boa (ang.),...

Crotalus durissus vegrandis - Grzechotnik wenezuelski

Crotalus durissus vegrandis - Grzechotnik wenezuelski

Nazwa łacińska: Crotalus durissus vegrandisNazwa polska: Grzechotnik wenezuelskiInne nazwy:...

NOWE ARTYKUŁY

NOWE POSTY NA FORUM

Echis carinatus - Efa piaskowa

Nazwa łacińska: Echis carinatus (SCHNEIDER 1801)Echis carinatus - Efa piaskowa
Nazwa polska: Efa piaskowa
Inne nazwy: Saw-scaled viper, Indian saw-scaled viper, little Indian viper, Carpet viper

Cechy ogólne:
Niewielki gatunek pustynnego, węża jadowitego. Najmniejszy członek tzw Indyjskiej Wielkiej Czwórki. Jeden z najbardziej niebezpiecznych węży Indii i odpowiedzialny za największą liczbę ukąszeń i wypadków śmiertelnych z tym związanych.
Długość węża dla dorosłych osobników od 40cm do nawet 80cm, gdzie zazwyczaj nie przekraczają 60cm a okazy w terrariach długości powyżej 70cm to rzadkość. Głowa oddzielona od reszty ciała, z krótkim i zaokrąglonym pyskiem. Ogon bardzo krótki (5-6cm 
Echis carinatus - Efa piaskowa
długości). 25-39 rzędów łusek grzbietowych. Charakterystyczna budowa łusek, powoduje wydawanie dźwięku przypominającego piłę (stąd i angielska nazwa węża, Saw - Piła) w sytuacji gdy wąż jest zagrożony i pociera nimi o siebie. Podstawowym kolorem ubarwienia są różne odcienie szarego, brązowego, oliwkowego. 
Dodatkowo łaty w równie stonowanych kolorach od brązowawych do brudno czerwonego, żółtego. Grzbiet nakrapiany jasnymi plamami. Na głowie charakterystyczny białawy wzór w kształcie krzyża/trójzębu.

Występowanie:
Azja. Głównie subkontynent Indyjski. Indie, Bangladesz, Pakistan,
Sri Lanka. Bliski Wschód - Oman, Masirah (niewielka wyspa u wschodnich wybrzeży Omanu), wschodnie ZEA, południowo-zachodni Iran a także Irak. Azja Środkowa - Uzbekistan, Turkmenistan, Tadżykistan, Afganistan.

Biotop:  Wystepowanie Echis carinatus
Klimat w którym występuje w naturze sprawia że większość dnia spędza w ukryciu chroniąc się przed gorącem. Aktywny głównie o zmierzchu i w nocy. Za dnia ukrywa się przed przegrzaniem pod skałami, w szczelinach skalnych, korzeniach, norach wykopanych przez inne zwierzęta, uschnięte gałęzie, zakopuje się w piasku (często pozostawiając nad powierzchnią tylko głowę). Podczas wilgotnych nocy jak i po deszczach przejawia swoją największą aktywność. Gatunek potrafi się wspinać po krzakach, kaktusach itd. Wspinaczka jest głównie ratunkiem z terenów zalewowych gdy pada deszcz. Odnotowano podczas takich opadów nawet po kilkanaście osobników, skoncentrowanych na jednym krzewie/kaktusie. Odnajdywany na szeregu różnych typów podłoża jak i wysokości. Od miękkiej gleby do skał i do 1982 m n.p.m (Beludżystan). Jak przystała na węża pustynnego, sposób lokomocji odbiega od typowego wzorca. Tzw Sidewinding polega na szybkim przemieszczaniu się bokiem, gdzie styczność z rozgrzanym podłożem wąż ma tylko w dwóch punktach, na których podtrzymuje całe swoje ciało. Taki sposób podróży chroni węża przed poparzeniem od nagrzanego podłoża, ułatwia pokonywanie wydm, jest szybszy i ekonomiczny energetycznie. Osobniki z północnych rejonów zapadają w hibernację.

Cechy szczególne:
Mimo niepozornego wyglądu i niewielkich rozmiarów, jest jednym z najniebezpieczniejszych węży. Nie bez powodu znalazł się w 'Wielkiej Czwórce". Liczba węży i zakres ich występowania pokrywa się z obszarami gęsto zaludnionymi. Wąż w spoczynku zwija się w ósemkę z głową ułożoną centralnie. Sprężony kręgosłup w ciele działa jak sprężyna, pozwalając wężowi na błyskawiczny atak bez przygotowania, precyzję i natychmiastowy powrót do pozycji wyjściowej, z której gotów jest zaatakować ponownie. Szybko irytujący się wąż i nadpobudliwy. Najmniejszy ruch w pobliżu może być dla węża prowokacją do ataku. Mimo restrykcyjnej gospodarki zasobów jadu wśród węży jadowitych, E. carinatus w przypadku ataku, chętnie korzysta z jadu który posiada. Wiele ukąszeń ludzi nastąpiło nocą po nastąpieniu na węża lub postawienie stopy w jego pobliżu. Także ukąszenia w górne partie ciała nie należą do rzadkości.

Odmiany, podgatunki:
- Echis carinatus carinatus (SCHNEIDER 1801) /Indie
- Echis carinatus aliaborri (DREWES & SACHERER 1974), aktualnie Echis pyramidum aliaborri /Kenia
- Echis carinatus astolae (MERTENS 1970) /Pakistan
- Echis carinatus multisquamatus (CHERLIN 198) /Uzbekistan, Iran, Pakistan
- Echis carinatus sinhaleyus (DERANIYAGALA 1951) /Sri Lanka
- Echis carinatus sochureki (STEMMLER, 1969) /Afganistan, Pakistan, Indie, Iran,Oman, ZEA

Echis carinatus w terrarium:
Dla dorosłego osobnika wystarczy terrarium o wymiarach 40x30x30cm. Dla ponadprzeciętnych wymiarowo osobników zaleca się większe, głównie dla naszego bezpieczeństwa. Młode można z powodzeniem trzymać w kostkach 20x20x20. Mimo iż to wąż pustynny, nie należy przesadzać z temperaturami. Wyspa ciepła gdzie temperatura przekroczy 30 stopni C będzie dobrym wyborem. Zalecane nocne spadki temperatury. koniecznie stały dostęp do świerzej wody. Okresowo można zraszać terrarium lub częśc podłoża w celu podniesienia wilgotności. Dobrym wyborem na podłoże jest piasek terrarystyczny w którym wąż będzie mógł się zakopać (jednakże przy ogrzewaniu od spodu terrarium pamiętajmy o tym by nie przegrzać zwierzaka!), kryjówka wówczas może stać się zbędna. W innych przypadkach zaleca się zrobienie kryjówki np z kamieni.

Pokarm:
W naturze żywią się małymi gryzoniami, jaszczurkami, żabami, pisklętami pustynnego ptactwa a także bezkręgowcami jak np skorpiony, duże owady, pareczniki. Skład potencjalnego pożywienia zależny od regionu w którym E. carinatus występuje. W terrarium, gdzie podstawą diety są gryzonie, możemy urozmaicić dietę np o gekona. Młode węże doskonale polują na świerszcze, karaczany itp które są dobrym uzupełnieniem ich menu.

Dymorfizm płciowy:
Brak wyraźnych różnic wizualnych, które by były podstawą do rozróżnienia płci.

Rozmnażanie: Gatunek jajorodny i jajożyworodny. Populacja indyjska jest jajożyworodna.
W Północnych Indiach, łączenie w pary odbywa się zimą. Mioty na świat z takich łączeń przychodzą zazwyczaj w miesiącach, od kwietnia do sierpnia. Samica wydaje przeciętnie 3 do 15 młodych węży. Rekordowy miot dał 23 młode węże. Wielkość młodych po narodzeniu - 11 do 16 cm. Gatunek, zależnie od populacji hibernuje bądź nie. Nawet w obrębie jednego kraju np północne obszary Pakistanu - węże zapadają w sen zimowy podczas gdy w części cieplejszej, południowej, zimowanie praktycznie nie występuje.

Jad:
Wąż potrafi jednorazowo wyprodukować 18-72mg hemolitycznego jadu. Przy czym dawka śmiertelna dla człowieka wynosi ok 3-5mg (Minton, 1967) podczas gdy E. carinatus jednorazowo jest w stanie wstrzyknąć 12mg jadu. Ilość produkowanego jadu zależna jest od podgatunku jak i miejsca jego występowania (różne specyfika pokarmu na który poluje). Samice mają jad o większym potencjale niż samce (Latifi, 1991). Antykoagulacyjna specyfika jadu prowadzi do powaznych następst zdrowotnych lub śmierci nawet w przeciagu kilkunastu godzin. Śmiertelność wynosi 90% pokąsanych bez podania surowicy i około 20%(niektóre źródła podają nawet 30) przy podaniu surowicy! Często pozorny brak zewnętrznych objawów po ukąszeniu, nie umniejsza potencjału jadu którym wąż dysponuje. Do typowych objawów po ukąszeniu należy silny ból, swędzenie, opuchlizna, rozległe krwotoki wewnętrzne. Plucie krwią, krwawienie z nosa, uszu, krew w moczu i ostra niewydolność nerek z którą więże się brak oddawania moczu. W szczególnych przypadkach do objawów dochodzi rozprzestrzenianie się bólu z miejsca ukąszenia na rozległe obszary ciała, powstawanie pęcherzy jak i postępująca nerkoza tkanek. Jak najszybsze podanie surowicy po ukąszeniu, nawadnianie organizmu (ustne i dożylne) i dializa nerek, stają się niezbędne do przeżycia.

W raporcie z 2004 roku stworzonym przez G Ali, M Kak, M Kumar, S.K Bali, SI Tak, G Hassan, MB Wadhwa i obejmującym 4 lata spisu objawów klinicznych w regionie Jammu, przy 360 ukąszeniach aż w 62 przypadkach doszło do ostrej niewydolności nerek a aż 71% ogółu pokąsanych wymagało dializy nerek. Z 62 pacjentów poddanych szczegółowej obserwacji, 16 (25%) zmarło mimo natychmiastowej pomocy medycznej, dializie i podaniu surowicy. Tylko u 45% z nich funkcje nerek powróciły do normy.

Z jadu E. carinatus produkuje się także leki: echistatin (antykoagulant - lek przeciwzakrzepowy) i ecarin (służy do monitorowania antykoalugacji w zestawieniu z lekiem Hirudin) a także Aggrastat (Tirofiban) - lek przeciwzakrzepowy.
Występuje osiem surowic poliwalentnych jak i monowalentnych na jad E. carinatus.

Lethal Dose (LD50)
Echis carinatus multisquamatus (Iran) - 3.26mg/kg Intra-venous
Echis carinatus sochureki (Pakistan) - 2.98mg/kg Intra-venous
Echis carinatus - 0.151mg/kg Sub-cutaneous
2.15mg/kg Intra-peritoneal

Uwagi:
Podczas Radzieckiej interwencji w Afganistanie (1979-1989), niejeden zwiadowca Specnazu zakończył wojnę w Taszkiencie po zetknięciu się z E. carinatus.

Opracowano na podstawie:
*wikipedia.org
*wildlifeofpakistan.com
*A Guide to The Snakes of Pakistan, Muhammad Sharif Khan, Edition Chimaira Frankfurt am Main 2002
*Acute renal failure following echis carinatus (saw - scaled viper) envenomation
G Ali, M Kak, M Kumar, S.K Bali, SI Tak, G Hassan, MB Wadhwa
* BRITISH MEDICAL JOURNAL - Comparison of Pasteur and Behringwerke antivenoms in evenoming by the carpet viper (Echis carinatus)
*seanthomas.net/oldsite/ld50tot.html
*Doświadczenia własne
*Fotografie zostały użyte tylko i wyłącznie w celach poglądowych zaczerpnięte z http://ubenta.deviantart.com/

Opracował: Michał Lewczuk

ANKIETA

Połozowate (Colubridae) - 25%
Dusiciele (Boidae) - 25%
Zdradnicowate (Elapidae) - 12.5%
Żmijowate (Viperidae) - 37.5%